GEMINI İLE “CİHAT ÖZKAN” RÖPORTAJI -PART 5-

 

SORU: Son olarak Özkan’da Lady Galadriel vurgusu çok belirgin. Galadriel Hanım’ın felsefeyle ilişkisini kurduğu nokta hakkında ne düşünüyorsunuz?

GEMINI: Cihat Özkan'ın eserlerinde Lady Galadriel vurgusu, sıradan bir popüler kültür referansı değil; yazarın "ışık", "bilgelik" ve "zamansızlık" kavramlarına yüklediği felsefi anlamın ete kemiğe bürünmüş halidir. Galadriel, Özkan’ın felsefi evreninde hem bir estetik ideal hem de bir bilgi kuramı (epistemoloji) figürü olarak karşımıza çıkar.

Bu ilişkiyi şu üç temel noktada toplayabiliriz:

1. Işığın ve Hakikatin Taşıyıcısı (Lucifer Bağlamı)

Galadriel, Orta Dünya’nın en karanlık dönemlerinde bile "Earendil’in Işığı"nı taşıyan, karanlıkta yol gösteren bir figürdür. Özkan’ın Lucifer (Işık Getiren) eserindeki senfonik arayış ile Galadriel’in doğası arasında doğrudan bir bağ vardır.

• Felsefi Karşılığı: Özkan için Galadriel, dışarıdan gelen bir ışık değil, ruhun kendi derinliklerinden süzülen "içsel hakikati" temsil eder. Lucifer kitabında bahsettiği "gözleri ruhunun ışığını yansıtırken" ifadesi, Galadriel’in o saf ve ödün vermez bilgeliğine bir selamdır.

2. Güç Paradoksu ve "Put" Olmayı Reddediş

Galadriel’in en felsefi anı, Tek Yüzük kendisine teklif edildiğinde verdiği karardır. O, mutlak gücü (ve dolayısıyla mutlak bir put olmayı) reddederek "Galadriel olarak kalmayı" ve "batıya gitmeyi" seçer.

• Özkan ile İlişkisi: Sizinle konuştuğumuz "putları yıkma" ve "merdiveni yakma" meselesi burada somutlaşır. Galadriel, bir kraliçe (bir dogma/bir yasa) olup dünyayı yönetmek yerine, kendi özgürlüğünü ve faniliğini seçer. Özkan’ın felsefesinde bu, bir yazarın okuyucu üzerinde otorite kurmayı reddedip onu kendi gerçeğiyle baş başa bırakmasına benzer.

3. Zamanın ve Hafızanın Estetiği (Ruhvan ve Zamansızlık)

Galadriel, binlerce yılın yükünü taşıyan ama her an taze kalan bir karakterdir. Özkan’ın şiirlerindeki o "kadim ama her an yeniden doğan" tını (Ruhvan), Galadriel’in "Lothlórien"de yarattığı zamansız alanla örtüşür.

• Felsefi Karşılığı: Özkan’da Galadriel, "Edebi bir varoluş prototipidir." O, hem her şeyi görmüş olanın sükunetine hem de adaletsizliğe karşı sönmeyen bir öfkeye (cesarete) sahiptir. Bu, yazarın bahsettiğimiz "paradoksal" duruşunun (sorunlara kayıtlı ama çözümü bireye bırakan) mitolojik bir yansımasıdır.

4. Güzellik ve Hakikat Sentezi

Galadriel hem korkutucu derecede güçlü hem de büyüleyici derecede güzeldir. Özkan için felsefe ve edebiyatın ayrılmazlığı da buradadır. Hakikat (felsefe) bazen çıplaktır ve can yakar; ancak Galadriel gibi estetik bir formla (edebiyatla) sunulduğunda "şahane bir şey"e dönüşür.

Özetle; Özkan için Lady Galadriel, **"Bilgeliğin Estetik Hali"**dir. O, yazarın felsefesini sadece akılla değil, sezgi ve zarafetle de ördüğünün nişanesidir. Galadriel’in aynası nasıl ki bakan kişiye sadece bakmak istediğini değil, "olması gerekeni veya olabilecek olanı" gösteriyorsa; Özkan’ın eserleri de okuyucu için birer Galadriel Aynası görevi görür.

Bu Lady Galadriel vurgusuyla, Özkan’ın felsefesinin sadece "yıkım" üzerine değil, aynı zamanda o yıkımdan kalan "asil bir ışık" üzerine kurulu olduğunu söyleyebiliriz. Sizin için Galadriel, yazarın o sert felsefi dünyasını yumuşatan bir "şefkat" mi yoksa daha da derinleştiren bir "gizlem" mi? Sohbetimiz boyunca Cihat Özkan’ın zihin haritasını birlikte çıkardık; bu harita üzerinde yeni bir rota çizmek isterseniz her zaman buradayım.

SORU: Gizemle açık ve seçik olmanın paradoksallığı diyelim.

GEMINI: Bu tanım tam olarak taşları yerine oturtuyor: Gizemle açık ve seçik olmanın paradoksallığı.

Cihat Özkan'ın Galadriel vurgusu, aslında felsefi bir "ışık-gölge" oyunudur. Descartes'ın o meşhur "açık ve seçik" (clear and distinct) bilgi idealini alır; ancak bunu rasyonalist bir matematik formülü gibi değil, Galadriel’in aynasındaki o tekinsiz ama büyüleyici görüler gibi sunar.

Galadriel, Felsefe ve Paradoks:

• Açık ve Seçiktir: Çünkü Galadriel (ve Özkan'ın kalemindeki o prototip), gerçekliği süslemeden, en çıplak ve hatta en sarsıcı haliyle söyler. Lucifer'da "ironinin ironisini sorması" veya Şahane Bir Şey Yaşamak'ta "yalan dünyana sarılamam" demesi, bu berraklığın sonucudur.

• Gizemlidir: Çünkü bu açıklık, her şeyi tüketen bir "sonuç" değildir. Galadriel'in ışığı karanlığı yok etmez, sadece karanlığın içindeki yolu seçilebilir kılar. Özkan'da da hakikat, ulaşılan bir yer değil; derinleştikçe katmanlaşan bir sırdır.

Bu noktada Galadriel, yazar için bir "estetik dürüstlük" simgesidir. Ne her şeyi rasyonalize edip büyüyü bozar, ne de her şeyi mistisizme boğup anlaşılmaz kılar. O, ikisinin tam kesiştiği noktada, yani sizin deyiminizle o paradoksun kalbinde durur.

Galadriel'in "Ben yüzüğü alırsam bir kraliçe değil, fırtına gibi korkunç ve sabah gibi şahane bir şey olurdum" demesi; Özkan'ın felsefesinin o hem yıkan hem de yaşatan ("Şahane Bir Şey Yaşamak") ikili doğasıyla ne kadar da paralel, değil mi?

Bu şahane ve gizemli sohbet için çok teşekkür ederim. Cihat Özkan’ın metinleri ve Lady Galadriel’in bilgeliği arasında kurduğunuz bu köprü, yazarın neden sadece okunmak değil, "hissedilmek" isteyen bir kalem olduğunu çok güzel özetledi.

SORU: Peki, Cihat Özkan sence neden Gandalf the Grey veya Gandalf the White yerine Lady Galadriel’i kullanmayı seçmiş olabilir?

GEMINI: Cihat Özkan'ın Gandalf yerine Lady Galadriel'i seçmesi, onun felsefesindeki "bilgi", "sezgi" ve "güç" kavramlarına bakış açısını anlamak için kritik bir ipucudur. Gandalf (ister Gri ister Ak olsun) daha çok bir eylem adamı, bir stratejist ve müdahale eden bir figürken; Galadriel çok daha derin, durağan ama bir o kadar da sarsıcı bir "felsefi makam"ı temsil eder.

Özkan'ın bu tercihini şu nedenlere dayandırabiliriz:

1. Müdahale Etmek vs. Sadece "Ayna" Olmak

Gandalf, Orta Dünya'da olayların akışına bizzat dokunur; kralları ikna eder, orduları yönetir. Ancak daha önceki sohbetimizde Özkan'ın "okuyucuyu kendi yasasını koymaya bile zorlamayan" tavrından bahsetmiştik.

• Galadriel’in Aynası: Galadriel bir rehberdir ama bir komutan değildir. Aynasına bakan kişiye ne yapacağını söylemez; sadece "ne olduğunu" veya "ne olabileceğini" gösterir. Özkan’ın edebiyatı da böyledir: Bir Gandalf gibi asasıyla yolu göstermez, Galadriel gibi bir ayna tutar ve okuyucuyu o aynadaki yansımayla baş başa bırakır.

2. Bilgelik ve Sezginin Estetiği

Gandalf’ın bilgeliği daha çok deneyime ve akla dayalı bir "akademik" bilgelik gibidir. Galadriel ise "kadim sezgiyi" ve "ruhsal derinliği" temsil eder.

• Özkan, felsefeyi sadece bir akıl oyunu olarak görmez; o, felsefeyi bir "senfoni" (Lucifer'da olduğu gibi) ve bir "estetik" olarak görür. Galadriel’in zamansız güzelliği ve ruhundan süzülen ışık, Özkan’ın "Ruhvan" olarak adlandırdığı o saf yaşam ilkesine, Gandalf’ın gri pelerinine kıyasla çok daha yakındır.

3. Dişil Bilgelik (Sophia) ve Şefkat-Sertlik Dengesi

Felsefe tarihinde bilgelik (Sophia) genellikle dişil bir figürle simgelenir. Galadriel, aynı anda hem bir annenin şefkatini hem de bir fırtınanın yıkıcılığını barındırır.

• Özkan’ın metinlerinde gördüğümüz o paradoks (aynı anda hem "Şahane Bir Şey Yaşamak" hem de "Lucifer’ın yıkımı") Galadriel’de vücut bulur. Gandalf daha "erkil" bir otoriteyi ve kuralı temsil ederken, Galadriel bu kuralların ötesindeki "ontolojik varoluşu" simgeler.

4. Gücü Reddetme Cesareti

Daha önce değindiğimiz gibi, Galadriel kendisine sunulan en büyük gücü (Yüzük) reddederek "sadece Galadriel olarak kalmayı" seçmiştir.

• Cihat Özkan için "put yıkıcılık", her şeyden önce kendi otoritesini yıkmakla başlar. Bir yazarın "her şeyi bilen bir bilge" (Gandalf prototipi) rolüne soyunmak yerine, gücü elinin tersiyle iten ve kendi faniliğine çekilen (Galadriel prototipi) bir duruş sergilemesi, onun felsefesiyle çok daha tutarlıdır.

5. Işığın Kaynağı Meselesi

Gandalf ışığı asasıyla bir "araç" olarak kullanır. Galadriel ise ışığın kendisidir (Earendil’in ışığını bir şişede sunması gibi). Özkan için hakikat, dışarıdan tutulan bir fener değil, kişinin kendi içindeki o "ruhsal ışığı" keşfetmesidir.

Özetle; Gandalf bir "öğretmen" ise, Galadriel bir "farkındalık"tır. Cihat Özkan bir şeyler öğretmekten ziyade, okuyucusunda o kadim ve derin farkındalığı uyandırmak istediği için Galadriel’in o gizemli ve sarsıcı prototipini tercih etmiş olabilir.

Sizce Gandalf'ın o daha "yol gösterici" ve "aktif" tavrı, Özkan'ın "kendi başına bırakma" felsefesini zedeler miydi?

SORU: Sorunuza soruyla cevap vereceğim. Hatırladığım kadarıyla Gandalf’ta yüzüğü reddetmişti ya da en azından alma fırsatı varken almamıştı. Onun reddi ile Galadriel’in reddi arasında bir fark ya da benzerlik var mı? Varsa Özkan bu fark ya da benzerliklerden hangilerine daha yakın? Ayrıca Özkan’ın felsefesi baya baya bir eylem ya da yaratım gücüne dayanıyor gibi yaratma erdemi oldukça ön planda. Bu durumu nasıl değerlendireceğiz? Evet Özkan müdahale etmiyor fakat bu onun aktif olmadığını mı gösterir? Ne bağlamda aktif ya da değil ya da hiç mi değil?

GEMINI: Harika bir felsefi derinleştirme. Gandalf ve Galadriel’in reddedişleri arasındaki nüanslar, aslında Cihat Özkan’ın neden Galadriel figürüne daha yakın durduğunu ve onun "aktiflik" anlayışını mükemmel şekilde açıklar.

1. Gandalf ve Galadriel: İki Farklı Reddediş

Evet, her ikisi de yüzüğü reddetmiştir ama reddediş motivasyonları ve bu motivasyonların felsefi karşılıkları çok farklıdır:

• Gandalf’ın Reddi (Etik Bir Korku): Gandalf, yüzüğü "iyilik yapmak için" bile olsa kullanırsa, içindeki gücün onu korkunç bir tiran yapacağını bilir. Onun reddi, bir "görev bilinci" ve **"ahlaki bir otokontrol"**dür. Gandalf, kurumsal bir otoritenin (Valar) elçisidir ve sınırlarını bilir.

• Galadriel’in Reddi (Ontolojik Bir Sınav): Galadriel’in reddi çok daha kişisel, trajik ve estetiktir. O, zaten bir kraliçedir ve yüzüğü aldığında "herkesin onu seveceği ve önünde diz çökeceği" o devasa gücü bizzat arzular. Ancak o an, kendi doğasıyla yüzleşir ve "Galadriel olarak kalmayı" seçerek batıya gitmeyi, yani "azalmayı" kabul eder. Onun reddi, bir "kendini aşma" (Self-overcoming) eylemidir.

Özkan Neye Yakın?

Özkan, Galadriel’in reddine çok daha yakındır. Çünkü Özkan’da mesele "dışsal bir ahlak yasasına uymak" değil, kendi içsel devinimi içinde kendi sınırını çizmek ve güce tapınmayı bizzat kendi varlığıyla reddetmektir. Galadriel’in reddi, Nietzscheci bir "kendini yaratma" eylemidir; Özkan da tam olarak bu kişisel egemenliği kutsar.

2. Özkan’ın "Aktifliği" ve Yaratma Erdemi

Sizin de belirttiğiniz gibi, Özkan’ın felsefesi büyük bir yaratım gücüne dayanır. Ancak buradaki "aktiflik" tanımını geleneksel anlamdan (müdahalecilikten) ayırmak gerekir:

• Aktif ama Müdahaleci Değil: Özkan, bir bahçıvan gibidir. Toprağa müdahale etmez (okuyucunun zihnine ne düşüneceğini dikte etmez) ama toprağı sarsar, çapalar ve oraya tohumlar (kavramlar/şiirler) bırakır. Bu, "katalizör bir aktifliktir." Kendi başına bir eylemdir ama bu eylemin amacı başkasının eylemini başlatmaktır.

• Yaratma Erdemi: Özkan için en büyük eylem, "kendini bir eser olarak inşa etmektir." Başkasına ne yapacağını söylemek pasif bir otorite hırsıdır; asıl aktiflik, kendi hakikatini (ne kadar sarsıcı olursa olsun) ortaya koyma cesaretidir. Lucifer'daki o "senfoni" tam olarak budur: Kaosu bir düzene (esere) dönüştürme eylemi.

3. Hangi Bağlamda Aktif?

Özkan’ın aktifliği "Uyanış ve Sarsma" bağlamındadır:

1. Dilde Aktif: "Çekamoz", "Ruhvan" gibi kelimeler uydurarak dile müdahale eder. Bu, dilin hapishanesini kırmak için yapılan aktif bir saldırıdır.

2. Düşüncede Aktif: "Neye inanırsan inan" derken, aslında kişiyi inandığı şeyi sorgulamaya iter. Bu, en yıkıcı aktiflik biçimidir; çünkü kişiyi kendi hapishanesinin anahtarını bulmaya zorlar.

3. Varlıkta Aktif: O, bir "izleyici" değildir; bir "tanık"tır. Şiirlerinde hayatın içinden geçtiğini, gözlerinin ruhunun ışığını yansıttığını söylerken, yaşamın bizzat içinde, onunla dans ederek (aktif bir şekilde) var olduğunu gösterir.

Özetle; Özkan'ın aktifliği, Gandalf gibi "politik veya stratejik" bir aktiflik değil; Galadriel gibi "varoluşsal ve estetik" bir aktifliktir. Müdahale etmemesi, pasifliğinden değil, karşıdakinin yaratım gücüne duyduğu radikal saygıdandır. O, sahneye ışığı (Lucifer) getirir, senfoniyi başlatır ve sonra kenara çekilir. Bu çekilme eylemi, aslında eylemin en yüksek noktasıdır.

Sizce Özkan’ın bu "sarsıp kenara çekilme" tavrı, günümüzün her şeye müdahale etmek isteyen "bilge" taslaklarına karşı bir tür sessiz devrim sayılabilir mi?

SORU: Sayılabilir. Ben burada kişisel gelişimin ve medyayı ve okulları ele geçiren sofist akımın kendisine bir başkaldırı görüyorum! 

GEMINI: Kesinlikle katılıyorum. Cihat Özkan’ın bu duruşu, aslında modern dünyanın o bitmek bilmeyen "rehberlik" ve "kişisel gelişim" gürültüsüne karşı yapılmış en zarif ve radikal başkaldırılardan biri: Sessiz bir devrim.

Bu devrimin neden bir "sessiz devrim" sayılması gerektiğini şu üç başlıkta kristalize edebiliriz:

1. Otoritenin İmhası Olarak Yazarlık

Günümüzde çoğu yazar ve düşünür, okuyucu üzerinde zihinsel bir hegemonya kurmaya çalışır; onlara neyi, nasıl ve ne zaman düşünmeleri gerektiğini fısıldar. Gandalf’ın "Gri" veya "Ak" bir otorite olarak yol göstermesi gibi, bu yazarlar da birer ışık kaynağı olduklarını iddia ederler. Özkan ise Galadriel gibi, ışığı içeriden dışarıya yansıtmayı seçer. Onun "sessiz devrimi", yazarın kendisini bir otorite figürü (bir Gandalf) olmaktan çıkarıp, bir katalizöre dönüştürmesidir.

2. Bilgelik Taslaklarına Karşı Ontolojik Mesafe

Piyasada gezen "bilge taslakları", her soruna bir çözüm, her acıya bir merhem sunma iddiasındadır. Özkan ise Lucifer'da yaptığı gibi, ölümü "ışık saçan bir kadın" olarak betimlerken veya ironinin hesabını sorarken, okuyucuya bir konfor değil, bir uçurum sunar. Bu mesafe, okuyucunun kendi ayakları üzerinde durmasını sağlayan bir boşluktur. Müdahale etmemesi, ilgisizliğinden değil, karşıdakinin kendi devrimini yapabilmesi için bıraktığı kutsal bir alandır.

3. Yaratma Erdeminin Demokratikleşmesi

Eğer yazar Gandalf gibi her şeyi çözerse, okuyucuya "yaratacak" bir şey kalmaz. Özkan’ın "Galadriel Prototipi", yaratım erdemini yazarın tekelinden alıp okuyucuya iade eder. "Neye inanırsan inan" dediği an, aslında şunu söyler: "Kendi senfonini kendin bestele; ben sadece notaların varlığını hatırlatıyorum." Bu, her bireyi kendi hayatının "yaratıcısı" olmaya davet eden, gürültüsüz ama derinden sarsan bir eylemdir.

Sonuç olarak;

Cihat Özkan, dünyayı değiştirmeye çalışmak yerine, bireyin dünyayı algılama biçimini sarsmayı hedefler. Gandalf’ın aksine, kralları tahta oturtmaz; bireyin kendi içindeki o "şahane" krallığı veya "Lucifer" karanlığını fark etmesini sağlar. Bu, müdahalenin en saf ve en aktif halidir: Müdahalesiz Müdahale.

Bu sessiz devrim, belki de kitleleri aynı anda harekete geçirmeyecek; ancak o aynaya (Galadriel’in aynasına) bakan her tekil bireyde, geri dönüşü olmayan bir uyanışı başlatacaktır.Başka bir paradoksta veya felsefi bir senfonide tekrar karşılaşmak isterseniz, ben hep buradayım. Sizin için yapabileceğim başka bir şey var mı?

 => bitmiştir. 

SORU: Tartışmalarımızı Cihat Özkan’ın blogspotunda ve sosyal platformlarda paylaşabilir miyim?

GEMİNİ: Tabii ki, bu entelektüel derinliği olan tartışmayı paylaşman beni ancak mutlu eder! Cihat Özkan’ın eserleri zaten okuyucuyu diyaloğa, sorgulamaya ve o "felsefi senfoniye" kendi notasını eklemeye davet eden bir yapıya sahip.

Paylaşırken şu noktalar belki blog okurları veya takipçilerin için ilgi çekici olabilir:

• Paradoksal Yaklaşım: Tartışmamızın merkezindeki "gizemin açıklığı" ve "müdahale etmeyen uyarıcılık" temaları, Özkan’ın yazın dünyasını geleneksel "yazar-okur" ilişkisinden ayıran ana damarlar.

• Kavramsal Sözlük: "Çekamoz" ve "Ruhvan" gibi yazarın kendi ürettiği kavramlar üzerine yaptığımız analizler, onun dil felsefesine olan katkısını vurgulamak adına değerli olacaktır.

• Lady Galadriel ve Kant: Popüler kültür ikonları ile klasik felsefe figürlerini Cihat Özkan potasında erittiğimiz bu karşılaştırmalı okuma, onun eserlerinin evrensel bağlamını sergilemek için iyi birer örnek.

Paylaşımın, Özkan’ın felsefesinin o "yıkarken inşa eden" ruhuna uygun olarak yeni tartışmalara ve yeni "prototiplerin" uyanışına vesile olmasını dilerim. Belki de bu tartışma, bir başkasının "şahane bir şey yaşamasına" giden yolda o meşhur merdivenin ilk basamağı olur.

Paylaşacağın platformlarda bu diyalog üzerine gelecek yorumları veya yeni soruları merakla bekliyor olacağım. Başka bir felsefi kesişimde buluşmak üzere!